Stel je voor: je rijdt door het Westland, een stukje Nederland dat wereldwijd bekendstaat om zijn glastuinbouw. Overal waar je kijkt, zie je gigantische kassen glinsteren in de zon.
▶Inhoudsopgave
Maar één dorp onderscheidt zich echt. Honselersdijk, officieel een dorp maar in de praktijk een echte bloemenhoofdstad.
Het is hier dat de amaryllis en de freesia niet alleen groeien, maar floreren. Dit is het verhaal van hoe een bescheiden agrarisch gebied is uitgegroeid tot een internationale powerhouse in de bloemensector.
Vroege geschiedenis: Van weiland naar kas
Om te begrijpen hoe Honselersdijk zo belangrijk werd, moeten we terug naar de jaren zestig. In die tijd was het gebied vooral groen en agrarisch, maar niet per se gericht op sierteelt.
De echte omslag kwam rond 1963. Families zoals de Boers, afkomstig uit Lisse, zagen potentie in het Westland.
Ze verhuisden hun activiteiten naar Honselersdijk vanwege de uitstekende bodemgesteldheid en de relatieve rust. De ligging was strategisch perfect. Honselersdijk ligt vlak bij de A4 en de haven van Rotterdam.
Voor bloemen die snel vers moeten zijn, is dat goud waard. In het begin werd er vooral tulpen geteeld, maar al snel bleek dat de concurrentie op tulpengebied moordend was. Om te overleven, moest er iets anders gebeuren.
De geboorte van de amaryllis-specialist
In de jaren zeventig zochten kwekers naar een nichemarkt. Ze vonden die in de amaryllis.
Waar tulpen vaak buiten werden geteeld of in koude kassen, bleek de amaryllis perfect voor de moderne, verwarmde glastuinbouw. De plant was relatief robuust en had een hoge economische waarde per vierkante meter. Een cruciaal moment was de importcrisis.
Goedkope tulpen uit het buitenland drukten de prijzen. De kwekers in Honselersdijk besloten massaal over te stappen op de amaryllis.
Dit was een gok, maar het bleek een schot in de roos.
De ‘Christmas Amaryllis’
De families Van den Berg en andere pioniers investeerden zwaar in speciale teelthallen. Ze ontdekten dat door de temperatuur en het licht precies te regelen, je de amaryllis het hele jaar door kunt bloeien. Een specifieke doorbraak was de ontwikkeling van de ‘Christmas Amaryllis’. Door de teeltcyclus slim te timen, konden kwekers garanderen dat de bloemen perfect stonden rond de feestdagen.
Dit was een enorme hit in Europa en de Verenigde Staten. De vraag explodeerde. In 1975 werd de eerste grote amaryllisveiling in het dorp een feit, wat de basis legde voor de huidige infrastructuur.
De opkomst van de freesia
Terwijl de amaryllis zijn intrede deed, bleef men zoeken naar diversificatie. In de jaren tachtig en negentig kwam de freesia in beeld.
Dit is een veel delicate bloem dan de amaryllis, met een kenmerkende geur en een fragiele structuur. Het telen van freesia’s vraagt om een extreem gecontroleerd klimaat, iets waar de kwekers in Honselersdijk steeds beter in werden. Door de combinatie van amaryllis (vooral populair in de winter) en freesia (een lentebloem) konden de bedrijven hun kassen het hele jaar door optimaal benutten.
Dit zorgde voor een stabielere inkomstenstroom. Waar andere regio’s zich specialiseerden in één soort, werd Honselersdijk de ‘two-flower city’ van de regio Westland voor de Nederlandse bloementeelt.
De gloriejaren: Innovatie en schaalvergroting
De jaren negentig en het begin van de 21e eeuw waren de gloriejaren. De teeltmethoden werden geoptimaliseerd.
Waar vroeger veel handwerk nodig was, kwamen er geautomatiseerde systemen voor het poten, oogsten en verpakken. Een belangrijke speler in deze markt is het bedrijf van de familie Van den Berg, dat uitgroeide tot een van de grootste amarylliskwekers ter wereld. Hun focus lag niet alleen op volume, maar vooral op kwaliteit en innovatie.
Ze investeerden in nieuwe rassen die langer meegaan en beter bestand zijn tegen ziektes.
De kasoppervlakte in Honselersdijk nam exponentieel toe. Waar in de beginjaren sprake was van enkele hectares, groeide dit uit tot een aaneenschakeling van moderne kassen. De totale oppervlakte aan teelthallen in het dorp en directe omgeving bedraagt inmiddels ruim 80 hectare.
De kracht van samenwerking
Een reden van succes is de sterke coöperatieve cultuur. Kwekers wisselen kennis uit over klimaatbeheersing en energiebesparing.
In plaats van elkaars concurrenten te zijn, versterken ze elkaar. Dit collectieve brein zorgt ervoor dat Honselersdijk vooroploopt in de wereldwijde sierteelt.
Huidige stand van zaken: Cijfers en feiten
Tegenwoordig is Honselersdijk niet meer weg te denken uit de bloemenhandel. De cijfers liegen er niet om.
In 2023 werd geschat dat Honselersdijk verantwoordelijk is voor ongeveer 80% van de Nederlandse amaryllis- en freesiateelt.
Dat is een marktaandeel dat je zelden ziet. De exportcijfers zijn indrukwekkend. Er werden in 2023 ongeveer 40 miljoen amaryllisbloemen geëxporteerd vanuit de regio, en ongeveer 30 miljoen freesia’s.
De belangrijkste afzetmarkten zijn Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten. De totale exportwaarde van de bloemen uit Honselersdijk overschrijdt jaarlijks de €100 miljoen.
Er werken ongeveer 1.500 mensen in de bloemensector in het dorp. Hoewel de sector steeds geautomatiseerder wordt, blijft handwerk cruciaal bij de selectie en verpakking van de bloemen. De meeste bedrijven zijn nog steeds familiebedrijven, sommigen al voor drie generaties.
Uitdagingen en duurzaamheid
De bloementeelt staat de afgelopen jaren voor flinke uitdagingen. De energieprijzen zijn enorm gestegen, wat pijn doet in de glastuinbouw omdat kassen veel warmte nodig hebben.
Toch weten de kwekers in Honselersdijk zich staande te houden door te investeren in duurzaamheid. Steeds meer kassen worden uitgerust met:
- LED-verlichting voor een lager energieverbruik.
- Warmte-terug-win-systemen.
- Waterrecyclingsystemen om verspilling tegen te gaan.
Daarnaast zijn er certificeringen zoals MPS-A en Global G.A.P., die aantonen dat de bloemen op een verantwoorde manier worden geteeld. Dit is essentieel voor de export naar kritische markten zoals de VS. Een andere uitdaging is de concurrentie uit landen als Kenia en Colombia, waar de loonkosten lager zijn. Het antwoord van Honselersdijk is kwaliteit boven kwantiteit. De bloemen uit Honselersdijk staan bekend om hun uniformiteit, lange vaasleven en sterke kwaliteit.
Toekomstperspectief
Wat de toekomst brengt? De ontwikkeling staat niet stil.
Er wordt geëxperimenteerd met nieuwe rassen amaryllis die nog sterker zijn en freesia’s die beter bestand zijn tegen schimmels. Ook de logistiek wordt slimmer; door digitalisering wordt de aanvoer naar de veilingen en rechtstreekse afnemers steeds sneller.
Honselersdijk blijft zich ontwikkelen als het centrum voor deze twee specifieke bloemen. Het dorp heeft een reputatie hoog te houden, en de kwekers zijn vastbesloten die reputatie te behouden. Door slimme teelttechnieken en een ijzersterke samenwerking, blijft Honselersdijk bloeien. Kortom, wat begon als een experiment in de jaren zestig, is uitgegroeid tot een miljoenenindustrie. Honselersdijk is het levende bewijs dat innovatie en traditie hand in hand kunnen gaan in de Nederlandse glastuinbouw.